Een manifest

Still uit een trailer van Godards 'Socialisme' (2010)

Still uit een trailer van Godards ‘Socialisme’ (2010)

Zelden heeft een manifest zo weinig ophef veroorzaakt als dat van filmregisseur Mark Cousins in de Filmkrant van april. Het lijkt er sterk op dat dit de eerste reactie is op het elf punten tellende schotschrift met de titel Onder_titels – een manifest. Het is een mooi pleidooi vóór ondertiteling. Het roept alle makers op om de gebaande paden te verlaten en bijvoorbeeld geen voiceover te gebruiken, maar ondertitels.

Maar daar zit tegelijkertijd het probleem. Cousins geeft het zelf al aan bij punt 4: “Onder_titels hoeven daarom geen vertalingen van de ene verbale taal naar de andere te zijn”. Hij maakt geen onderscheid tussen ondertitels (vertaling) en grafische titels (toegevoegde informatie/tekst). Een verschil dat hier onlangs nog werd uitgelicht. De grafische titels noemt Cousins ook onder_titels.

En daarmee gaat hij weer voorbij aan het feit dat zijn Engelse onder_titels hier ondertiteld zullen moeten worden, of anderszins vertaald. In België, Nederland en Scandinavië houden steeds meer film- en tv-makers er rekening mee dat onder in beeld nog ondertitels zullen verschijnen en dus plaatsen ze grafische titels op een andere plaats of, nog beter, op een moment dat er niet gesproken wordt. Britten en Amerikanen lijken er überhaupt niet aan te denken en plaatsen alle toegevoegde tekst onderin. En dan krijgt die tekst fijn ruzie met de ondertiteling.

Om dat te voorkomen wordt er vervolgens gegoocheld met de ondertitels. Die komen in België bijvoorbeeld geregeld in een zogenaamde ‘grijze box’ te staan om de onderliggende tekst niet al te hinderlijk laten zijn bij het lezen van de ondertitels. Bij dvd’s en betaalkanalen wil de ondertiteling nog wel eens helemaal boven in beeld belanden omdat de producenten erop staan dat bijvoorbeeld de begincredits leesbaar blijven. En soms staat de ondertiteling dan ineens midden in beeld, precies over het gezicht van de hoofdrolspelers.

Met Cousins denk ik dat de combinatie tekst en filmbeeld nog veel meer mogelijkheden biedt dan er nu benut worden, en dat dit nog tot veel prachtigs kan leiden. In films en tv-programma’s gebeurt dat nog maar mondjesmaat, maar in reclame, videoclips en internetfilmpjes zie je vaak al op allerlei manieren tekst langs komen die je vroeger hooguit in een peperdure leader tegenkwam.

still uit een reclame voor het NCOI (2015)

still uit een reclame voor het NCOI

Het gebeurt dus al, maar nog niet vaak in de klassieke genres van film en tv. Hopelijk gaat dat wel gebeuren. En het zou mooi zijn als Engelstalige makers er dan ook rekening mee houden dat die nieuwe grafische titels in veel buitenlanden op de een of andere manier moeten zullen worden vertaald.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s