Leestijd

Het woord ‘leessnelheid’ levert bij een zoekmachine vooral resultaten op over hoe snel kinderen op een bepaalde leeftijd (zouden moeten) kunnen lezen, en links naar websites waar je kunt inschrijven voor cursussen snellezen. In ondertitelland is het echter ook een zeer bepalende factor. Het gaat om hoe snel kijkers tekst bij beeld kunnen lezen. Daar zijn allerlei onderzoeken naar gedaan en daaruit is een gemiddelde leessnelheid gekomen en dat is een norm geworden voor hoe lang een ondertitel mag zijn bij een bepaalde duur. Om een idee te geven: een volle ondertitel van één regel met zo’n veertig tekens (inclusief spaties) leest een gemiddelde kijker in drie seconden.

Professionele ondertitelsoftware geeft altijd aan of een ondertitel de norm niet overschrijdt. De leessnelheid kan ook aangepast worden omdat er bijvoorbeeld een flink verschil zit tussen hoe snel kinderen en hoogopgeleide volwassenen lezen. Voor een kinderfilm zal een strengere norm gelden dan voor een documentaire over de Frankfurter Schule.

In bovenstaand filmpje vraagt John Cleese in de rol van presentator of hij Sir Edward Rosse mag tutoyeren waarna zich een kenmerkende Monty-Pythondialoog ontvouwt. Cleese praat vrij snel, maar is daarin bepaald geen uitzondering op tv-scherm of filmdoek.

cleeselang

Het bovenstaande Engels is wat hij zegt in 5 seconden. Dat ondertitels nooit uit zoveel regels bestaan, spreekt voor zich: het beeld zou onder de tekst verdwijnen. Dan knippen we het toch op in drie ondertitels, zeggen sommigen misschien. Als ondertitels lezen even snel zou gaan als spreken, zou dat kunnen, maar dat is helaas niet zo.

Er staat een rood kruis bij de titel en het balkje erboven is ook rood en daarin is nog net ’27 cps’ te lezen. Dat betekent ’27 characters per second’. Een ander schermpje geeft aan hoeveel deze ondertitel te kort in beeld staat om een acceptabele leessnelheid van zo’n 11 cps te krijgen: duration shorter than expected by 144 frames. Aangezien er 25 frames in een seconde gaan, betekent dat dus dat deze tekst ruim dubbel zo lang in beeld zou moeten staan om normaal gelezen te kunnen worden. En opdelen in meer ondertitels zou alleen maar nog meer tijd kosten omdat je één lange titel sneller leest dan drie losse.

En daarom is de Nederlandse ondertitel veel korter dan de gesproken Engelse tekst. Een ondertitelaar zal vrijwel altijd voor de korte variant kiezen als er meerdere mogelijkheden zijn. Slechte ondertiteling kenmerkt zich vaak door integraal te vertalen en zich niet te storen aan de leestijd. [En een ervaren ondertitelaar zal juist dit ondertitelsynoniem van leessnelheid gebruiken in ondertitels.]

PS Niemand leest woorden per teken. Dat gaat in clusters van letters. Daarom is een zin van vier lange woorden meestal makkelijker te lezen dan een even lange zin van tien woordjes. Dat verschil kan de ondertitelsoftware vaak niet goed verdisconteren, maar een goede ondertitelaar houdt ook daar rekening mee.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s