Over Ondertitelaar

Schrijver en vertaler (ondertitelaar) Hans Kloos houdt een apart blog bij met nieuws en wetenswaardigheden uit de wereld van de ondertiteling. Dit is de persoonlijke variant van de pagina op Facebook die hij bijhoudt namens de BZO (Beroepvereniging Zelfstandige Ondertitelaars)

Nationale verschillen II

Volgens de Amerikanen zijn wij allemaal verfijnde, intelligente mensen.
Uw ondertitelaar heeft een zwak voor sciencefiction, van A- tot Z-kwaliteit, en kwam in een serie onlangs een meta-ondertitel tegen, of een reflexieve, zo u wilt. U weet wel: een ondertitel waarin het over ondertitels gaat. Zegt de man, de zogenaamde gewonerd, tegen de vrouw, zijn aantrekkelijke bazin:4400_ot

– Honestly? No.
– I’m getting the distinct impression no one else around here has either, but that’s okay. You should check it out, though.
– Okay, I’ll do that.
– Relax, it’s not homework.

Waarmee bevestigd wordt dat zij een inderdaad een intelligente vrouw is – eerder is al gemeld dat ze Lees verder

Advertenties

Eigen ondertitels eerst?

Binnenkort verschijnt in een gezaghebbend sociologisch tijdschrift een artikel over de verschillen in vertalingen voor TV. Het is van de hand van Giselinde Kuipers, hoogleraar Cultuursociologie aan de Universiteit van Amsterdam en auteur van Good Humor, Bad Taste. A Sociology of the Joke (2006). De alumni-site van de universiteit besteedt aandacht aan het artikel onder de titel Lost in translation: nationale verschillen bij tv-vertalingen.

In de jaren 70 kregen buitenlandse series in Duitsland ook Duitse titels. Tegenwoordig zou Rauchende Colts ook op de Duitse TV gewoon Gunsmoke heten.

In de jaren 70 kregen buitenlandse series in Duitsland een Duitse titel. Tegenwoordig zou Rauchende Colts ook op de Duitse TV gewoon Gunsmoke heten, maar wel nagesynchroniseerd worden.

‘Het sterke nationale karakter van de vertaalnormen verbaasde me. Ik verwachtte een grotere overeenkomst tussen de verschillende landen. Het spreekt theorieën tegen die één grote wereldcultuur voorspellen.’ Het gaat daarbij niet alleen om ondertiteling, maar ook om andere tv-vertaaltradities zoals nasynchronisatie en voiceovers. Het artikel van Kuipers is tegen betaling al te downloaden via de link onderaan de UvA-pagina.

PS
Sinds de gelijknamige film van Sofia Coppola komt de zinsnede Lost in Translation of een variatie daarop steeds vaker langs. Zo ook hier. Misschien wordt het tijd voor de variant Gained in Translation. Voorbeelden en suggesties zijn welkom.

De geschiedenis van het streepje

Tijdens het lezen van The mysterious origins of punctuation, een leuk artikel op de site van de BBC over de geschiedenis van interpunctie, moest ik meteen weer denken aan het streepje. In ondertitelland weet iedereen dan om welk streepje het gaat: dat aan het begin van de tweede regel van een titel dat aangeeft dat wat volgt wordt gezegd door een andere spreker dan die in de eerste regel aan het woord is, het zogenaamde tweede-sprekerstreepje. streepje2

Hoewel het vermoedelijk het wijdst verbreide streepje onder de leestekenstreepjes is – ondertitels behoren tot de meest gelezen tekstsoorten – ben ik het nog nooit tegengekomen in lijsten met leestekens. Toch is het een klein wonder van vernuft. Een klein plat tekentje dat een lastig probleem oplost en bij mijn weten nog Lees verder

Techniek en de seksscène (en meer)

Onlangs zapte een niets vermoedende kijker naar het HBO-kanaal. Daar was een aflevering bezig van de langlopende serie Strike Back. Twee van de hoofdpersonen hadden inmiddels de kleren uitgetrokken voor een vrijpartij. En toen verschenen deze ondertitels:strikebackOT

En die werden nog gevolgd door deze drie:

                En ik ken dit model niet goed.

                Hoelang heb je nog nodig?

                Hooguit 48 uur. Niet meer, dat beloof ik.

Was de thrillerserie veranderd in een comedy? Of waren de scriptschrijvers op de toer gegaan van de veel geprezen Zweedse serie Äkta människor (Real Humans), waarin een centrale rol is weggelegd voor Lees verder

Pannenkoeken, borsten en N-woorden

pancaketowerAnderhalve vertalersopmerking over iets wat de discussie over discriminatie en bijbehorend taalgebruik volgens mij al heel lang zo nu en dan vertroebelt: culturele eigenheden. Bij zogenaamde realia is het altijd de vraag of en hoe je ze moet vertalen. Pancakes worden meestal vertaald met pannenkoeken. Maar als een Amerikaan pancakes bestelt en zo’n Nederlands wagenwiel van een pannenkoek op zijn bord krijgt, denkt hij: What the hell, I didn’t order that. Natuurlijk zijn de bestanddelen grotendeels dezelfde en de bereiding ook, maar er is toch een opmerkelijk verschil.

Dat geldt mutatis mutandis ook voor minder tastbare dingen. Amerikaanse borsten zijn bij mijn weten niet echt anders dan Nederlandse – ze zijn er in allerlei soorten en maten. Toch ontstaat er een enorme ophef in de VS als er bij Janet Jackson heel even een tepel zichtbaar is tijdens een concert. Daarover zouden hier hooguit grappen worden gemaakt, maar zij zag zich genoodzaakt daar omstandig haar excuses voor aan te bieden. In Nederlandse praatprogramma’s komt regelmatig seks ter sprake waarbij de geslachtsdelen en andere Lees verder

In de knel – reacties op het EU-initiatief

Het idee van de EU om filmproducenten en -distributeurs te helpen door een marginale kostenpost (ondertiteling) nog marginaler te maken begint meer weerstand op te roepen.

De Europese fractie van de SP reageert bij monde van voorzitter Dennis de Jong. Dat doet hij in zijn weeklog onder de titel Vertalers in de knel door plannen Europese Commissie: ‘De laagste bieder krijgt de opdracht. Vertalers in Europa die zich richten op het maken van ondertiteling van programma’s en films, moeten zo concurreren met iedere andere bieder. Ja, het zal de kosten wel drukken, maar wel ten koste van de vertalers, van wie de tarieven toch al onder druk staan. Over kwaliteit van de ondertiteling heeft de Commissie het verder niet, maar kennelijk is het hebben van ondertiteling belangrijker dan de kwaliteit ervan. Dat kan in de toekomst nog leuk worden. Het is ronduit schandalig dat de Commissie probeert over de ruggen van vertalers meer uitwisseling van audiovisuele werken te bereiken.’

Andere parlementariërs en betrokken EU-ambtenaren reageren per mail, maar lijken nog niet te beseffen dat dit initiatief misschien producenten een beetje helpt, maar funest is voor de toch al belabberde ontwikkeling van de tarieven. Dus hoe meer mensen dit aan de kaak stellen, hoe beter. Zie deze post voor mailadressen van parlementariërs en andere betrokkenen.

Ondertussen maakte collega Martin Cleaver geheel eigener beweging een Engelse vertaling van het NL-bericht over dit onzinnige initiatief. Wie hier internationale ruchtbaarheid aan wil geven, kan nu dus linken naar dit Engelse bericht: https://ondertitelaar.wordpress.com/2015/07/28/at-last-subtitlers-are-getting-their-just-desserts/

At last subtitlers are getting their just desserts!

The EU wants to help poor filmmakers, so it is tightening the thumbscrews on filthy-rich subtitlers. Finally it is hitting the bloodsuckers of the audiovisual world where it hurts. Subtitling a film may cost 1000 Euros – a horrifying 1 per cent or 1 per mille or God-forbid 0.1 per mille or may-they-rot-in-hell 0.01 per mille of the production costs of a film. So the EU has rightly launched an initiative costing a mere 1,000,000 euros to bring the outrageously high cost of subtitling down through crowd-sourcing and other innovative solutions.

Subtitle costs are almost exclusively made up of wages; subtitling is particularly labour intensive; translating a film can take up to a week; and the hourly wage of subtitlers is already very low. But these factors are of course totally irrelevant. Fortunately subtitling pay rates have been dropping for some time and now the EU is demonstrating the right attitude by grabbing even more bread out of the mouths of subtitlers while tightening the noose to anorexic levels.

If anyone wants to know more about this wonderful initiative by the European Council of Troubles, they can go here: https://ec.europa.eu/digital-agenda/en/news/call-proposals-fostering-european-integration-through-culture-providing-new-subtitled-versions

You can also let them know just how excited you are about these great plans by mailing these addresses: Emmanuel.Joly@ec.europa.eu or CNECT-MEDIA@ec.europa.eu

And do not hesitate to tell your favourite MEP about this. Here are all the Dutch members of the European parliament, including e-mail addresses: http://www.europa-nu.nl/id/vibee7nibrvo/volg_de_nederlandse_europarlementariers

PS: One simple way to save money for anyone who wants something subtitled: rent a subtitler directly and not through agencies which then subcontract to the subtitler. So use the local index of subtitlers, e.g. in Holland that of the BZO.

[This translation of a previous posting was made by Martin Cleaver, entirely on his own accord. Thank you, Martin.]